Rabu, 21 Juni 2017

Kukua Andior Si Hawëris wo si Hengkat


Kaindo-indonoka-mai sapaka n a si ësa ro'ong ja pëngënto- ngënto'an e rua mëkarëtuk, si Mawëris wo si Songko'. Sera in dua ja mëkele rua ën anak. Si anak i Songko' ësa maka- ngaran i Mengkat, si ësa ra'itja kailëkan ë ngaran. Sapaka si Mawëris wo si Songko' ja nimënta'aran in sawo ësaan-ange an isera n dior mate, ja se ula karëngan teiran i mëno- now(ë)pe'. An somoi-ai iitu, ja mateo tu*u si Songko', karëtuk i Mawëris. Awoja lëkëpëno tu'u i Mawëris ën ta'arera, wo towanao si Mengkat wo si po'ow(ë)na. Anaeitu mangem tu'u sera am balena. Ja sapaka sera tineiran tumoro-toro i Mawë- ris, akaran in ure makaure sera kumëmëlo ëm patamun i Mawëris.

Makakëmël-ako se ula, ja mënuwu-nuwu' se Mawëris in ambalesa in tjarëngan sëra'ano se Mengkat i mëtuari. Ta'an ë nuwu'era pinalingakë' i Mengkat. Awoja sapaka m patëkëlan e Mengkat i mëtuari, ja ra'itja maera-era. Tani'tuka ka'i m patëkëlan e rua anak i Mawëris. Awoja a si wëngioka makasa pailëkëno i Mengkat si Mawëris nimindoo-mai im pupus, wo itu tununa. Siituoka ja itjawe'eo an atena ë nuwu' e Mawë- ris in ambalesa. Anaeitu an tutuw i Mawëris i mëtunu im pupus, ja përiorëno-mange e Mengkat i mëtuari i mangkai se anak i Mawëris wo mange itëkël am patëkëlanera. Wo sera sumawëlo-mio' in tumëkël am patëkëlan e anak i Mawëris.

Ra'itja tu'u nimaure-ure, kumësoto-mai si Mawëris maali-ali im pupus nimawa'ao, wo itupuna-mio' se rua anak(ë)na. Siitu- oka rakanëno se rua anak iitu wo sëra'anera. Lumukuto in tjuman, ëng kuano e Mengkat i mëtuari: „Tio'o solo-soloan, eng kami ng këmberën." An tutuwoka i makan, ilëpoko-mio' e Mengkat an sale' ën sera' nimëla'u-la us an tana'. Siituoka maame'o se Mengkat wo sera iru'ndu' i Mawëris mio' mangere- mai in sera' iitu, ta'an maali-ali tjekepe sera. Awoja sapaka si tjekepe iitu aiwa'kësera an ipus i wawi wo sera tumintjas. Pakaseren-io' i Mawëris ëng kekepe ipëngepe-ngepe, ta'an da'itja kailëkana in ipusoka i wawi ë makepe.

Tumintjaso se Mengkat nimëla'u-la'us-ange a si Tjolano, WO sera mënto'o witu. Sapaka si Tjolano makaiinak rua m bewene. Ra'itja ure se Mengkat ën ambitu, ja mëwëra-wëra'oka sia WO si ësa Wawu' i Tjolano, makangaran Wulangkau'. Wo ang kasomoian sia pangilëkëno i Mengkat a si Tjolano. Awoja n iitu nienan i Tjolano. Janta'an kinuanan i Tjolano in tana'i: „Sawo kaangeanu-mai ën tatawun paser i Mawëris, ja ro'na kamu tumane."

Siituoka tu'u mangem si Mengkat wo tumëkël an darëm im patëkëlan i Mawëris. Tumëkëlo si Mawëris, ja to'tolano i Mengkat i meso' ën tatawun paser iitu. Janta'an sangaweso' i Mengkat, mapoio ka'i-mai si Mawëris. Am pa'pa'an tu'u makapirao weso'on i Mengkat, ja mio'o tumo'or-ai si Mawë- ris mangere si mëmeso-meso' in tatawuna paser. Pailëkënao si Mengkat re'en. Siituoka wa'kësënao sia wo ng kuana : „Tarepe' ko ën sëra'angkuo." Wo ng kuao i Mawëris a si pënana'ana: „Tumu'uno-mange in darakanan ko, en aku mangepe'-mai tambëlang nonoan." Itu'un-ako i pënana'ana n darakanan, ja si Mawëris mangeo wo'o tume*tel in tjaju. Janta'an ng kuano i Mengkat: „E Apo\ iwe'e-mai iaku ën tume'tel in tjaju ta'an ëngkasëne'-mai aku-wo, wa'kësënuoka ka'i-sa." Pakaëngkasën-ako sia, ja indonao-mai m pati wo ipongkol(ë)na-mange in do'kos i pënana'an i Mawëris. Siitu- oka mangenao indon ën tatawun paser i Mawëris, wo sia tumintjaso. Paalinao-mange n iitu a si Tjolano.
Jawüja ng kuano ka'i i Tjolano: „Aweane' ka'i ën iru'ndu*ku iitjo, sa itu paalinu-mai, ja ko ro'na iwe'eku tumane a si Wulangkau'. Itjon-ai ën Dano am botël mërëga-rëga, a mitjo m Paantangan i Endo." 

Awoja ë mitjo-mai si rano iitu, ja karëngana sumake ang kawajo, e n iitu ro'na kaerean-ai sa itu pario-riorëngkë'-mitjo. An tutuwoka i Mengkat i mëmasa- masa in tumambisa sia ë mitjo-mai in iitu, ja sia makata'neio- mai si tjawajo i Mawëris, rëpët nimangakar, wo ng kuana: „Isiakë' ën sakeangku-mitjo." Anaeitu sia mange rumombit-ai si Tjawajo Rëgës i Mawëris. Janta'an si Tjawajo isia ja tumengekë' sawo indon e walina. Mangem tu'u si Mengkat. Makapira tu'u wo'o pëindona si Tjawajo, ta'an mënenge- nengekë', anaeitu mëno'o-no'ór(ë)kë' si Mawëris. Janta'an pëere- erena si mërombit, ra'itja kaereana, en sia maënëp(ë)kë\ Maioka ang kasomoian tumenge si Tjawajo, ra'io nitumo'or si Mawëris, am pa'pa'an itjua i Mawëris, kasale'angkë' i Tjawajo i matenge. Siituoka indono-mai i Mèngkat si Tjawajo WO sakeana i mitjo-mai in Dano am botël mërëga-rëga wo paalina-mai a si Tjolano.

Siituoka ng kuano i Tjolano : „Esape' kai ën indonu. Siitu- oka tu'u-wo. Sapaka ko, ja mange-mai si Mawëris, paalin-ai an iaku, am pa'pa'an sia ja talos lewo'." Siituoka pangereno i Mengkat ë lalan, wo ro'na si Mawëris tangka'ana. Mangem si Mengkat wo tumongkei in tjaju i Mawëris am patinanëmana. Matongkeioka iitu si Mengkat, ja mai si Mawëris. Eng kuano i Mawëris: „A, nde'e! ambanao tu'u re'e si Mengkat." Eng kuano i Mengkat: „Ra'itja iaku si Mengkat, janta'an si Mengkat nimateo. Ririor wo sia mate, ja aitjuana i mai itongkei in tjaju i amanga ema'an pangko'na." Siituoka ng kuano i Mawëris: „Sama' re'e en sia nimateo." Siituoka sembongano i Mawëris si Mengkat matawoi im pangko'. Pakaema'anera-mako n iitu, ëng kuano i Mengkat: „Pailë- këngku ja pute si Mengkat wo si Apo'. Anaeitu mëpe'-mio' tumëkël si Apo' wo këtëpëngku, itjua-mai iaku si wisa si tintja." 

Tumëkëlo tu'u si Mawëris. An tutuw(ë)na i makatëkël, ja mueio si Mengkat a si ^awëris: „Ambisa si tintja?" Ituru'o-mange i Mawëris. Si wisa n ituru' i Mawëris, siitu m ba'kësën i Mengkat. Pakawci'kësën-ako i Mengkat ëm baja se aituru' i Mawëris, wo rëpëto waja ng këwa'kës(ë)na, ja numuwu'o si Mengkat, ëng kuana: „lakuo tu'uman si Mengkat ja, si pinësëra-sëra'nukë' wo'o. Janta'an ka'itje' ko nimamüalio wetengku; ra'io kua'a itjakësot a si pangko' iana ko." Sii- tukë' ëm pinalinga i Mawëris, ja sia maëmbowo wo sia kumëtëro wo'o ë mëkësot, janta'an ra'io toro. Am pa'pa'an tu'u si Mawëris ja këtë-këtërën, anaeitu mato'o-to'oroka ëm pangko'. Awoja sangato'or-ai im pangko', sangatuke-mange Mengkat. Pinëngulu-ngulur i Mengkat tani'tu akar in itjaambo- mange im bale i Tjolano. Eng kuano i Tjolano : „Isiao tu'u si Mawëris?" „E, isiao," ëng kua i Mengkat, Janta'an tam- bisa WO sia ro'na pailëkën? Sawo sia wuka'ano ja sëra'anao tu'u waja se tow ambia." Anaeitu ëng kuaerao: „Ja lutawëno- wo, WO wuka'an." Siituoka tu'u ja lutawën. Mate-mako sia, ja wuka'ano. Pailëkëno tu'u ja si Mawëris(ë)ka re'e.


Awoja am pa'pa'an tinawoio waja i Mengkat ën airu'ndu' i Tjolano isia, ja iwe'eo i Tjolano si Wulangkau' mamuali pënana'an i Mengkat. Akar iitu.
Share:

0 komentar:

Posting Komentar

Blogroll

Tompaso Kita

Jurry Franky Langi
Yaku Ca U Si Tou Sapa-Sapa. Sapake Si Tou Niatean, Masale Touen Se Kayobaan Tumompaso Ni Myatem. Sapakem Ase Patik O Nuwu Anio Kumesot Ase Ate Wo Nontak Tou Rondor Pinatuusan Eng Kanaramen Minahasa An Tumompaso. Makakeli Mey Wo Mongken Wo Moray Kasadaran Nei Eng Kanaramenta Makakelim Pinasui Ila Wo Pakatambak-Tambak Ila. Taney Wo Rumondor Eng Sisilen Situm Eng Patik Ambiay. Muntungke Sa Awean Kinatoroan a Camo Pakasa.. 

Pee'Bo

Flag Counter

Pa'Dior

Popular Posts

Labels

Postingan Baru

Nuwu I Tua, Wo Ngeluan

  • Sa Cita Esa Sumerad, Sa Cita Sumerad Esa Cita.
  • Akad Se Tou Tumow Tou.
  • Pakamatuan Wo Pakalowiden.

Untuk Anda Saya Peduli

Butuh Bantuan Untuk Mengetahui Dan Belajar Tentang Kebudayaan Tompaso? Hubungi Saya dengan rincian tentang pertanyaan atau masukan untuk perkaya Kebudayaan Tumompaso.